|
جایگاه احزاب در ایران و کشورهای توسعه یافته
تا کنون در ایران احزاب مردمی قوی ماندگاری شکل نگرفته و بستر های لازم جهت رشد و شکوفایی احزاب نیز ایجاد نگردید. احزاب در ایران بیشتر یا دولت ساخته بودند یا به تعداد اندکی از شخصیت های مهم وابسته بودند بدین سبب با مرگ یا تضعیف آن محورها احزاب نیز به ضعف و اضمحلال گرائیدند. اکثر احزاب ایران از بدنه علمی و اجرائی و پشتوانه مالی مناسبی جهت فعالیت های ماندگار در سطح ملی برخوردار نبوده اند به همین دلیل هرگز در ایران ریشه های استواری نیافته اند. در مقطعی نهضت آزادی قدرت نسبی یافت اما نتوانست در بین مردم ریشه بدواند و تعداد اعضای آن اندک بود جبهه مشارکت در مقطعی قدرت گرفت اما به دلایل مختلف ذکر شده خصوصا نداشتن کادر رهبری قوی پخته باتجربه و پرداختن به حاشیه های غیر ضروری و عدم توان نفوذ در بین ملت به آسانی به حاشیه رانده شد. لازم است در اینجا به جایگاه و نقش احزاب در کشورهای توسعه یافته اشاره نمایم. در کشور آمریکا تمامی قدرت کشور در اختیار دو حزب دموکرات و جمهوری خواه می باشد سایر احزاب نتوانستند آرا و حمایت مردمی مناسبی کسب نمایند. مجالس سنا و نمایندگان، دولت و تمامی ارکان تصمیم گیری و تصمیم سازی کشور آمریکا در اختیار احزاب می باشد. در کشور چین حزب کمونیست چین حدود ۸۰ درصد کنگره خلق چین را در اختیار دارد و سایر احزاب حدود ۲۰ درصد، حزب کمونیست چین دارای حدود ۸۰ میلیون عضو می باشد تمامی ارکان قدرت جمهوری خلق چین در کنگره این کشور تجمع نموده است. رئیس جمهور، نخست وزیر، وزیر دفاع، مسئولین ارشد قضائی و همه مقامات ارشد کشور توسط کنگره انتخاب می شوند و توسط کنگره قابل برکناری می باشند. در کشور آلمان نیز احزاب نقش کلیدی دارند مجالس بندستاک و بندسرات در اختیار احزاب پیروز در انتخابات است صدر اعظم و رئیس جمهور و همه مقامات ارشد بر پایه رای و نظر احزاب پیروز در انتخابات تعیین می شوند. در کشور انگلستان قدرت تصمیم گیری و قدرت اجرایی توسط احزاب پیروز در انتخابات تعیین می گردند مجلس در انگلستان قدرت بالایی دارد چرا که نخست وزیر نیز توسط مجلس انتخاب می شود. مجلس نیز در اختیار نمایندگان احزاب پیروز در انتخابات می باشد. در کشور فرانسه احزاب نامزدهای خود را برای انتخابات رئیس جمهوری معرفی می نمایند و نماینده هر حزبی که رای اکثریت را کسب کند رئیس جمهور می شود نخست وزیر زیر نظر رئیس جمهور کار می کند و مجلس نیز در کنترل احزاب پیروز در انتخابات است. در کشور کره نیز تا حدودی مشابه فرانسه است و نمایندگان احزاب پیروز در انتخابات قدرت های تصمیم گیری و اجرائی کشور را در اختیار دارند. در کشور ژاپن نمایندگان احزاب پیروز در انتخابات کنترل مجالس را در اختیار می گیرند و نخست وزیر نماینده حزب پیروز در انتخابات مجلس نمایندگان است. در همه کشورهای ذکر شده ساختار قدرت از مجلس تا رئیس دولت و ساختارهای مهم اداره کشور تحت کنترل نمایندگان حزب پیروز در انتخابات می باشند. البته در برخی کشورهای پیشرفته همچون بریتانیا و اسپانیا و اتریش و سوئد و چند کشور دیگر نیروهای نظامی و برخی تصمیم های مهم ملی تحت کنترل ملکه یا پادشاه می باشد. در مجموع آنچه مسلم است هیچ کشور توسعه یافته ای در جهان وجود ندارد که احزاب قوی مردمی در آن کشور نقش محوری نداشته باشند و اما در ایران احزاب از کمترین قدرت اثر گذاری ممکن برخوردار می باشند. در قرآن کریم آمده "يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَىٰ وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا ۚ إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ" سوره حجرات آیه 49 ای مردم، ما همه شما را نخست از مرد و زنی آفریدیم و آن گاه شعبههای بسیار و فرق مختلف گردانیدیم تا یکدیگر را بشناسید، همانا بزرگوار و با افتخارترین شما نزد خدا با تقواترین شمایند، همانا خدا کاملا دانا و آگاه است. در دوران پیامبر اسلام نیز قبایل نقش بسیار مهمی در توسعه اسلام و حمایت از پیامبر داشتند اگر دو قبیله اوس و خزرج و سایر قبیله های کوچکتر به حمایت از پیامبر بر نمی خواستند پیامبر نمی توانست در مقابل حمله سپاه مکه مقاومت نماید. با حمایت قبایل، اسلام در مدینه قدرت گرفت و با حمایت قبایل اسلام توانست بر بزرگترین امپراتورهای جهان پیروز شود. هر چه روسای قبایل فهیم تر و شجاع تر و با درایت تر بودند حکومت نیز به همان نسبت قوی می شد. قیام مختار با حمایت قبایل شکل گرفت، هر چه نقش قبایل کم رنگ تر شد دایره حکومت های بنی امیه و بنی عباس بسته تر شد. اکنون دیگر قبیله ها جایگاه چندانی ندارند و همه حاکمان کشورهای موفق از ده ها سال پیش احزاب را جایگزین قبایل نمودند و اجازه ندادند جای قبایل و اربابان که از ستون های نظم و انسجام اجتماعی بودند خالی بماند. ساختار احزاب قوی مردمی برتری های زیادی بر ساختار قبیله ای و ارباب و رعیتی دارد. تقویت احزاب قوی مردمی در کشور یک ضرورت فوری و انکار ناپذیر است و نخبگان می بایست محافظه کاری را کنار بگذارند و تقویت احزاب مردمی را وظیفه تاریخی خود بدانند. منظور ما از کار حزبی کار صنفی نیست کار صنفی که تشکل های کارگری یا رانندگان یا سایر قشرها انجام می دهند ربطی به موضوع این مبحث ندارد و تاکید ما بر روی احزاب قوی مردمی با نگاه های ملی و کلان است نه نگاه های صنفی و منطقه ای و قومی، ایران عزیز شدیدا نیازمند احزاب قوی ملی است که به کل ایران و منافع ملی و اهداف و برنامه ای کوتاه مدت میان مدت و بلند مدت جهت تحول و توسعه همه جانبه ایران و ملت مسلمان و نجیببش بیاندیشند. در همه کشورهای ذکر شده از ابتدا احزاب اینهمه قدرت نداشتند در برخی از این کشورها در حدود نیم قرن پیش، قدرت بیشتر در یک شخص متمرکز بود مثلا بیشتر قدرت در اختیار رئیس جمهور یا امپراتور بود اما با تلاش نخبگان و تعامل سازنده نخبگان با حاکمیت(بدور از ساختار شکنی و تندروی های مقطعی) به مرور اصلاحات منطقی در قوانین بوجود آمد این درحالی است که در قوانین ایران مجلس خبرگان رهبری از بالاترین قدرت قانونی برخوردار است. مجلس خبرگان حافظ و ضامن نظام ولایت فقیه است و قطعا نباید اجازه داد افرادی که با ساختار نظام ولایت فقیه مشکل دارند وارد این مجلس شوند از طرف دیگر تقویت نقش نظارتی مجلس خبرگان منجر به تقویت نظام ولایت فقیه می گردد هر چه مجلس خبرگان رهبری ازجایگاه مورد احترام تری در بین اکثریت مردم برخوردار باشد و مردم نمایندگان مجلس خبرگان را نمایندگان اکثریت ملت بدانند در سر بزنگاه ها این مجلس نقش تعیین کننده تری ایفا خواهد نمود. تضعیف وجهه مردمی نمایندگان مجلس خبرگان ظلم بزرگ و جبران ناپذیری به نظام ولایت فقیه است
برخی از دلایل جایگاه ضعیف احزاب در ساختار توزیع قدرت:
تجربه انتخابات شوراهای شهر و روستا نشان داده که اگر احزاب قوی مردمی در انتخابات شوراها نقش تعیین کننده نداشته باشند عدم برگذاری انتخابات شوراها به نفع کشور است یعنی با این شرایط شهردار همه شهرهای بزرگ و کوچک از جمله کلانشهر تهران از طرف وزارت کشور انتخاب شوند بهتر است تا اینکه از طریق شورای شهرهایی انتخاب شوند که هیچ حزب قوی مردمی در آن نقش محوری و تعیین کننده نداشته باشد. در برخی شهرها مشاهده می شود که شهردارهای منتخب شورای شهر با تعاملی که با بخشی از اعضای شورای شهر بعمل آورده اند ده ها، صدها و یا هزاران نیروی مازاد را وارد شهرداری نمودند بگونه ای که بخش عمده درآمد شهرداری هزینه این نیروهای مازاد می شود و این بخشی از خسارتهای سنگین برگزاری انتخابات شورای ها بدون محوریت احزاب است برخی شهرداران دچار انحراف مالی می شوند و هیچ حزبی مسئولیت این خسارت ها را بر عهده نمی گیرد چرا که حتی در شهرهای بزرگ اعضای شورای شهر نماینده رسمی هیچ حزبی نیستند بلکه نمایندگان ائتلاف ها و تشکلهای یکبار مصرفی هستند که در موعد انتخابات خود را نشان می دهند.
در قوانین ایران هیچ جایگاه حقوقی برای اختصاص درصدی از سهم مجلس به نمایندگان احزاب وجود ندارد. چنانچه حداقل 30 درصد مجلس به نمایندگان حقوی احزاب و مابقی به نامزدهای احزاب پیروز در انتخابات تعلق گیرد جایگاه احزاب تقویت خواهد شد - عدم وجود هیچ حزب قوی جهت معرفی نامزد ریاست جمهوری به عنوان نماینده یک حزب خاص شرایط خاص انتخابات ریاست جمهوری و عدم نش آفرینی احزاب در این انتخابات مهم. در ایران هیچ رئیس جمهوری وجود نداشته که نماینده یک حزب مشخص باشد تا حزب در مقابل عملکرد وی پاسخگو باشد.
۲- عملکرد نامناسب احزاب در گذشته
طی چند دهه گذشته هیچ حزبی در مجالس ایران دارای قدرت قابل توجهی نبود در مقطعی جبهه مشارکت ایران اسلامی توانستند وارد مجلس شوند اما چون اکثرا افراد قوی و دارای تجربه کافی نبودند و حزب نیز حزب ریشه داری نبود نتوانستند در مجلس عملکرد مطلوبی داشته باشند و عملکرد آنها ضربه سنگینی به تقویت فعالیت های حزبی در ایران وارد نمود آنها بدون درک شرایط و واقعیت های حاکم بر ایران به دنبال امور حاشیه ای افتادند و این حرکات احساسی و بدون داشتن استراتژی و برنامه های قابل اتکای بلند مدت باعث تضعیف بیشتر احزاب از سال 1386 تا کنون شده است.
در حال حاضر طبق اطلاعات معتبر جهانی زیر پادشاهان کشورهای توسعه یافته ای چون بریتانیا، اسپانیا، اتریش و چند کشور دیگر از قدرت بالایی برخوردار هستند در حالی که پایبندی به اصول مردم سالاری و محوریت احزاب در آن کشورها اصلی اساسی می باشد. نمونه شماره 1 را اینجا مشاهده فرمائید نمونه شماره 2 را اینجا مشاهده فرمائید نمونه شماره 3 را اینجا مشاهده فرمائید نمونه شماره 4 را اینجا مشاهده فرمائید نمونه شماره 5 را اینجا مشاهده فرمائید.
در نظام ولایت فقیه حکومت موروثی وجود ندارد و ولی فقیه از بین نخبگان علوم اسلامی خصوصا فقه پویا انتخاب می شود، طبق قانون، نظارت بر عملکرد رهبری نیز بر عهده مجلس خبرگان است لذا همه احزاب و نخبگان می بایست به این چارچوب اصولی احترام بگذارند و بپذیرند که این چارچوب برای همیشه و در هر شرایطی در کشور ماندگار باشد. با پذیرش این اصل و پایبندی عملی و پذیرش ایمانی این اصل احزاب می توانند در خصوص نواقص قانون گذاری و امور اجرایی و قضائی کشور نقد نمایند و در صدد اصلاح امور برآیند چنین احزابی باید در شرایط سخت با دفاع از نظام ولایت فقیه پایبندی خود به این نظام و این ساختار را به اثبات برسانند اما تا زمانی که برخی نخبگان و احزاب در صدد این باشند که در هر فرصتی که پیش آید جایگاه ولایت فقیه را تضعیف کنند شرایط دو قطبی و مسیر بسته اصلاح امور تداوم خواهد داشت. قطعا ساختار حاکمیت به کسانی که قصد ضربه زدن به ساختار نظام ولایت فقیه دارند اجازه میدان داری نخواهد داد لذا منافع ملی ایران در آن است که مردم از احزابی حمایت نمایند که به چارچوب های بیان شده اعتقاد زبانی و عملی داشته باشند. احزابی که چنین اعتقادی دارند می توانند در مجلس شورای اسلامی و شوراها و انتخابات ریاست جمهوری لیست بدهند و در ساختار قدرت سیاسی کشور نقش مهم و تعیین کننده ای ایفا نمایند. عواقب سنگین خلا احزاب قوی در ایران احزاب قوی احزابی هستند که از بیشترین پشتوانه عموم مردم خصوصا نخبگان برخوردار باشند. احزابی که همه اعضای رسمی آنها در یک اتوبوس جای میگیرند احزاب قوی مردمی محسوب نمی شوند. حزب قوی باید در همه مراکز استان ها و شهرهای بزرگ شعبه فعال و شورای حزب داشته باشد و بتواند با ارائه برنامه های مطلوب و همراه نمودن مردم مناطق مختلف در انتخابات مجلس، شورای شهر و ریاست جمهوری، نامزد یا نامزدهای حزب رای بالایی کسب نمایند. و در ساختارهای قدرت یاد شده نقش تاثیر گذاری ایفا نماید. وقتی در کشوری انتخابات وجود دارد اما احزاب مردمی قوی وجود نداشته باشند نتیجه آن خواهد شد که باندهای قدرت و ثروت تلاش می نمایند جای احزاب مردمی را پر کنند و ما شاهد مجالس ضعیف، شوراهای شهر و روستای ضعیف و رئیس جمهور ضعیف خواهیم بود. نتیجه نشستن افراد ضعیف بر مسند های مهم یاد شده این است که کشور در حوزه های مختلف رو به افول و آسیب پذیری پیش خواهند رفت و زندگی مردم سخت و سخت تر خواهد شد فساد فراگیر می شود و باند بازان و ویژه خواران جای شایستگان را میگیرند. لذا انتخاب افراد شایسته در انتخابات مجلس، شوراهای شهر و روستا و ریاست جمهوری بسیار مهم و سرنوشت ساز است البته نظارت بر عملکرد افراد انتخاب شده نیز به همان اندازه از اهمیت ویژه برخوردار است و این خلائی بزرگ بوده که طی یکصد سال گذشته سایه آن بر همه انتخابات کشور سایه افکنده بود. اگر این سایه شوم کنار نرود مردم سالاری در ایران همچنان ابتر باقی خواهد ماند یک پایه مردم سالاری انتخاب است و پایه محکم دوم آن نظارت بر عملکرد افراد انتخاب شده و داشتن تضمینی است که افراد انتخاب شده بتوانند به وعده های خود عمل نمایند و مفید راهگشا باشند مهمترین عاملی که در تاریخ مردم سالاری جهان توانسته این خلا را پر کند و فرآیند مردمسالاری را کامل نماید احزاب قوی مردمی هستند. وقتی نمایندگان مورد حمایت یک حزب وارد مجلس، شوراهای شهر و روستا و ریاست جمهوری شوند حزب قوی مردمی بر عملکرد نماینده حزب نظارت می کند و نماینده حزب مکلف است هر زمان حزب بخواهد گزارش عملکرد خود را ارائه نماید این تعهدی است که قبل از انتخابات باید از نامزدهای حزب گرفته شود. منظور این تحلیل از حزب جریان های سیاسی و گروه ها و تشکل های یکبار مصرف موعد انتخابات نیستند . منظور یک حزب شناسنامه دار با چند ده هزار عضو در سراسر کشور است که ریشه داشته باشد و بصورت مجزا و نه در قالب ائتلاف نامزدهای خود را در انتخابات به رای مردم بگذارد. نمایندگان ائتلاف ها و جریان ها و گروه ها خود را نماینده هیچ یک از اینها نمی دانند و پاسخگو نیز نبوده و نیستند و از طرفی هیچ حزبی نیز بصورت مجزا مسئولیت عملکرد ضعیف شخص منتخب را نمی پذیرد. اینکه عده ای دور هم جمع شوند یک تشکل یا ائتلاف تشکیل دهند و لیست بدهند و لیستشان هم رای بیاورد جز زیان نتیجه بلند مدتی به دنبال ندارد وقتی نمایندگان این ائتلاف در ساختارهای قدرت عملکرد ضعیف و غیر قابل دفاعی دارند هیچ حزب قوی داری اعتباری مسئولیت آن را بر عهده نمی گیرد همین افراد پشت صحنه در انتخابات بعدی تحت عناوین دیگر ائتلاف تشکیل می دهند و لیست ارائه می کنند و این دور باطل ویرانگر تداوم می یابد و کشور را به سمت پرتگاه سقوط پیش می برند. انتخابات و احزاب مردمی قوی لازم و ملزوم هم هستند یعنی نمی شود انتخابات باشد اما احزاب قوی مردمی در آن نقش تعیین کننده ایفا ننمایند. مهمترین سرمایه احزاب قوی مردمی اعتبار آنهاست و احزاب قوی تحت هیچ شرایطی اجازه نمی دهند این سرمایه اصلی آسیب ببیند منظور از حزب قوی مردمی چیست؟ حزبی که ده ها هزار یا صدها هزار عضو رسمی فعال در سراسر کشور داشته باشد. شوراهای منطقه ای و استانی آن فعال باشند و این شوراها با برگزاری انتخابات درون حزبی در هر منطقه و استان انتخاب شوند و نهایتا در انتخابات کنگره حزب اعضای شورای مرکزی و دبیرکل حزب انتخاب شوند. حزب مردمی حزبی است که همه هزینه های آن با کمک های مردمی و خصوصا حق عضویت اعضا تامین شود. مزیت های تشکیل حزب و عضویت در احزاب الف_ منافع ملی - متشکل نمودن بخشی از جمعیت کشور حول اهداف ترسیم شده در مرامنامه و اصول و برنامه های حزب در حوزه های مختلف - ایجاد قدرت ناشی از ایجاد جماعت با توسل به الله مع الجماعه و یافتن توان امر به معروف و نهی از منکر مسئولین _ شناسایی نخبگان شجاع و با درایت و وطن دوست با انگیزه جهت معرفی به مردم در انتخابات مختلف - توان نظارت بر عملکرد نمایندگان حزب در شوراهای شهر و روستا، مجلس و دولت _ یافتن توان تاثیر گذاری بر سیاستگذاری های منطقه ای و ملی _ افزایش ارتباط بین مردم و حاکمیت از طریق احزاب قوی مردمی _ یافتن توان کنترل حرکتهای احساسی و تندروی ها و کمک به حاکمیت در مسیر کنترل بحران ها - عامل افزایش اعتماد بین مردم و مسئولین ب- تاثیرات فردی : - وجود بستر ابراز نظر افکار و دیدگاه های ملی و منطقه ای - بستر نقد مسئولین محلی، منطقه ای و کشوری در قالب بیانیه، قطعنامه، نامه سرگشاده و حتی استیضاح از طریق نمایندگان حزب در مجلس - بستر مناسب جهت شناسایی استعدادهای نیروهای نخبه زبده باانگیزه و دلسوز - بستر مناسب جهت تعلیم و پرورش نیروهای قوی جهت سمت های مختلف اجرایی یا سمت های حوزه تصمیم سازی احزاب مکلفند برنامه های خود را در خصوص همه مسائل مهم از جمله موارد زیر اعلام نمایند و مردم بر اساس این برنامه ها و اهداف، حزب مورد حمایت خود را انتخاب خواهند نمود - برنامه حزب در خصوص نوع تعامل و همکاری با کشورهای توسعه یافته - برنامه حزب در خصوص نوع تعامل و همکاری با کشورهای همسایه - برنامه های حزب در خصوص جذب سرمایه گذاری داخلی و خارجی - برنامه های حزب در خصوص چگونگی حمایت از بورس و بازار سرمایه - برنامه های حزب در خصوص حمایت از واگذاری شرکتهای دولتی به بخش خصوصی - برنامه های حزب در خصوص مالیاتها - برنامه های حزب در خصوص کوچک سازی دولت و کاهش تصدی گری - برنامه های حزب در خصوص توسعه صنعت حمل و نقل ریلی و هوایی - برنامه های حزب در خصوص برنامه ریزی های آموزشی و چگونگی اصلاح و تحول در نظام آموزشی کشور - برنامه های حزب در حوزه کشاورزی و باغداری و صادرات محصولات تولیدی و چگونگی مدیریت منابع آب کشور - برنامه های حزب در خصوص نرخ بهره بانکی برنامه های حزب در خصوص مسکن و شیوه های مدیریت شهرها سایر موضوعات مهم مردم با مطالعه برنامه های حزب و راهکارهای مد نظر حزب جهت اجرای برنامه ها حزبی را که به افکار و اهداف هر شخص نزدیکتر است را انتخاب و از آن حزب حمایت خواهند نمود
عواقب و خسارتها و فرصت سوزی های ناشی از نبودن احزاب قوی در کشور: احزاب قوی مردمی رابط بین ملت و حکومت هستند احزاب مردمی در هر شرایطی مورد اعتماد عموم مردم هستند لذا می توانند نقش مهمی در کنترل تبعات اجتماعی ناشی از اتخاذ تصمیمات مهم داشته باشند چنانچه احزاب به اجماع برسند که یارانه ها هدفمند شوند، شرکتهای دولتی به بخش خصوصی واگذار شوند، همه صنوف درآمد شفاف داشته باشند و متناسب با درآمدهایشان مالیات پرداخت کنند و ده ها تصمیم سخت دیگری که در راستای منافع ملی کشور باشد آنها می توانند مردم را با این تصمیمات همراه نمایند و از بروز مشکل حاد و درگیری جلوگیری نمایند. احزاب قوی مردمی از ایجاد شکاف بین حاکمیت و مردم جلوگیری مینمایند لذا با وجود احزاب مردمی قوی حرکتهای پوپولیستی و عوام فریبانه که بعضا هزینه های سنگینی به دنبال دارد کنترل می شوند. وجود احزاب در کشور منجر به افزایش اقتدار حاکمیت در داخل و در سطح بین المللی می شود و امید دشمنان جهت هر گونه تعرض به کشور و منافع ملی را به یاس تبدیل خواهد نمود. لذا وجود احزاب قوی مردمی امری بسیار ضروری و اجتناب ناپذیر است
+ نوشته شده در دوشنبه ۲۶ آبان ۱۳۹۹ساعت 21:12 توسط سید حسین میرافضلی
|
|
|
